Batış provası: 30 ölüm nedeni

Yöntem

, proje daha başlamadan “battığını varsayalım, neden battı?” sorusuyla yapılır. İnsan zihni, olmuş bir olayın sebebini bulmakta, olmamış bir riski öngörmekten çok daha başarılıdır. Bu yüzden batış provası, klasik risk listesinden daha çok şey bulur.

Strateji ve odak kaynaklı (1-7)

#	Neden	Erken uyarı sinyali	Önlem
1	Kategori kararı hiç verilmedi, her şeyi denedik	60. günde hâlâ “genel” çalışılıyor	Kapı 0 zorunlu
2	İlk kategoride eşiğe varmadan ikinciye geçildi	Kategori sayısı artıyor, işlem artmıyor	Yazılı genişleme kuralı
3	Coğrafya çok geniş tutuldu, saha verimsizleşti	Ziyaret başına yol süresi artıyor	Blok bazlı rota
4	“Alibaba’nın Türkiye’si” konumlandırması tutmadı	Alıcı vaadi anlamıyor	Telefona göre konumlandırma
5	Giriş kaması genişleyemeyen bir çıkmaz sokaktı	İkinci kategoriye geçiş imkânsız	Genişleyebilirlik testi
6	Hedefler değişti, ekip yön kaybetti	Aylık hedef sık değişiyor	90 gün sabitleme kuralı
7	Kurucu her hafta yeni fikir getirdi	Ekip önceki işi bitirmeden yenisi geliyor	Tek çeyrek, tek hedef

Likidite ve ürün kaynaklı (8-15)

#	Neden	Erken uyarı sinyali	Önlem
8	Satıcı toplandı ama alıcı gelmedi	Arz artıyor, talep sabit	Talep önce stratejisi
9	Alıcı geldi, arama boş döndü, bir daha gelmedi	Arama doluluk oranı düşük	Kapasite kapısı kuralı
10	Teklif talepleri cevapsız kaldı	Cevap oranı %70 altında	Günlük cevapsız talep kontrolü
11	Cevap süresi günlere çıktı, alıcı telefona döndü	Medyan cevap süresi artıyor	2 saat vaadi ve takibi
12	Ücretsiz listeleme ölü ilanla doldu	Güncellenmemiş ilan oranı artıyor	Kotalı ve güncellik şartlı listeleme
13	Satıcı ilk 14 günde hiç talep görmedi ve gitti	14 gün aktiflik oranı düşük	Sihirli an tasarımı
14	Katalog modeli seçildi ama sektör RFQ istiyordu	Katalogdan sipariş gelmiyor	RFQ öncelikli tasarım
15	Fiyatlar güncel kalmadı, veri güvenilmez oldu	Şikâyet ve fiyat düzeltme sayısı artıyor	RFQ modeli, anlık fiyat

Güven ve işlem kaynaklı (16-21)

#	Neden	Erken uyarı sinyali	Önlem
16	İlk büyük işlemde ödeme sorunu çıktı, haber yayıldı	İlk uyuşmazlık	Yazılı uyuşmazlık politikası
17	Sahte veya yetersiz satıcı platforma girdi	Doğrulanmamış kayıt oranı	KYB zorunlu
18	Alıcı ve satıcı tanışıp platformu atladı	İkinci işlem platformda görünmüyor	İşleme değer ekleme
19	Uyuşmazlıkta platform taraf tutmakla suçlandı	İtiraz sayısı artıyor	Baştan yazılı ve tarafsız politika
20	Kötü bir tedarikçi deneyimi tüm platforma mal edildi	Tek olay, çok konuşma	Doğrulama ve hızlı müdahale
21	Değerlendirme sistemi manipüle edildi	Anormal puan dağılımı	Manipüle edilemez metrikler

Ekonomi ve finansman kaynaklı (22-26)

#	Neden	Erken uyarı sinyali	Önlem
22	Komisyon geliri personeli karşılamadı	Aylık gelir maliyetin çok altında	Üç gelir kalemi modeli
23	Nakit çukuru derinleşti, para bitti	Kümülatif fark büyüyor	Aşamalı istihdam
24	Düşük sepetli kategori seçildi, başabaş uzadı	Ortalama işlem tutarı düşük	Yüksek sepet kaldıracı
25	Üç kişi aynı anda alındı, çıkış noktası kalmadı	Kapı sistemi uygulanmadı	Kapılı istihdam
26	Sübvansiyon kalkınca satıcılar gitti	Teşvik bitiminde terk	Kalıcı statü, geçici indirim değil

Organizasyon ve hukuk kaynaklı (27-30)

#	Neden	Erken uyarı sinyali	Önlem
27	Toplu mesaj yüzünden numara kapandı, veri gitti	Platform uyarısı	Kişiye özel iletişim politikası
28	İdari yaptırım ve itibar hasarı	Şikâyet bildirimi	İYS ve KVKK uyumu
29	CRM tutulmadı, kimin ne yaptığı bilinmedi	Eksik kayıt oranı	Günlük CRM kapanışı
30	Kayıtlı satıcı sayısı hedeflendi, ölü kayıt üretildi	Kayıt artıyor, işlem artmıyor	İşlem odaklı hedefler

Batış provası’in kullanımı

Ne zaman	Ne yapılır
Başlangıçta	Bütün ekip okur, ekleme yapar
Aylık	Erken uyarı sinyalleri kontrol edilir
Kapı toplantılarında	Hangi sinyaller yanıyor, sorulur
Yeni personel geldiğinde	İlk hafta okutulur